DEĞERLER

Yaptıklarımızla, kim olduğumuz arasındaki bağlantıyı yakaladıktan sonra, kendimizi tanımanın  bir sonraki basamağı olan değerlerimiz konusunu inceleyelim;

             Değerler basit olarak, insanın en çok önem verdiği olgulardır. Bu olgular maddi veya manevi olabilir. Bazı örnekler vermek istiyorum:

     -          Gezi

-          Macera

-          İngilizce

-          Yalnızlık

-          Bilimsellik

Değerlerinizi belirlerken , bu yazdığım değer olur  mu, olmaz mı? Diye düşünmeyin. Yazdığınız her şey bir değerdir. Burada basit bir kıstas vardır. Siz neye önem veriyorsunuz? İşte o bir değerdir.

Değerlerimiz zaman içinde oluşmuş  olgulardır. Hayatta edindiğimiz tecrübeler, başımıza gelen iyi/kötü olaylar, ailemizin bize öğrettikleri, arkadaşlarımızın beğendiğimiz yanları, medyada dayatılan para, ün, seks olguları zaman içinde, biz farkında   olmadan değerlerimizi oluşturur.

Değerlerinizi belirlediyseniz yapacağınız ikinci bir iş var ; değerlerinizi bir sıraya sokmak. En önemli değeriniz birinci sırada olmak üzere, 2.,3. ve n.  değerlerinizi belirleyin. Bu derecelendirme işlemini iki değeri birbiriyle kıyaslayarak yapabilirsiniz. Örneğin aileniz mi önemli , kariyeriniz mi ? Bir seçim yapmanız gerekse, mesela dediler ki İsveç’te çok iyi iş imkanları var ama sevdiklerinizden ayrılmak zorundasınız. Hangisini tercih edeceksiniz? Aile diyorsanız, aile 1 numara olacak. Daha sonra aileyi parayla, arkadaşlarla, özgürlükle kısacası diğer tüm değerlerinizle kıyaslayacaksınız ve 1 numaradan emin olacaksınız. Emin olduğunuza kalbiniz de onay verdiğinde, derecelendirme işlemi tamamlanmış olacaktır.

Değerlerimizi belirlediğimize göre bir sonraki soruya  gelelim ;

-          Neden değerlerimizi belirledik?

           Çünkü hayata dair bir karar verme aşamasında değerlerimizi kullanıyoruz.

Basit bir cümle, ama bence etkisi büyük. Yaptığımız her türlü seçimde değerlerimizi devreye sokuyoruz. Ne giyeceksin, ne yiyeceksin, kimle evleneceksin, hangi okula gideceksin ve yüzlercesi.

Konuyu bir örnekle açıklamak istiyorum. Yakın bir arkadaşım dedi ki; “işimde kazandığım para bana yetmiyor.” O zaman dedim, yüksek ücret alabileceğin bir işe başvur. Zaten başvurmuştu ve bu şirket daha fazla para ödüyordu. Fakat daha fazla da efor istiyordu. Ama dedi, “şimdiki işimden memnunum, rahat bir iş ve aileme vakit ayırabiliyorum.” Ben de karar vermesine yardımcı olabilmek amacıyla değerlerini belirlemeyi önerdim. İki ,üç saatlik bir çalışmadan sonra değerlerini belirlediğimizde, gördük ki arkadaşımın en önem verdiği şey ailesi, arkadaşları, onlarla birlikte olmak. Para 5 veya 6. sırada. O zaman anlaşıldı ki arkadaşımın iş değiştirmesi ona mutsuzluktan başka bir şey getirmeyecek. Düşünün, mutsuz olmak için işini değiştiriyor.

Bazen çevrenin baskısı, bazen popüler olma kaygısı, bazen de meşhur ve güçlü olma  propagandası gözümüzü karartır ve gerçekte olduğumuzdan veya olmak isteyeceğimizden daha farklı biri olmaya çalışırız. Kısacası esasında hiç mutlu olmayacağımız bir karar veririz.

Üniversiteye giriş sınavındaki kaç genç, gerçekten ne istediğini biliyor? Kaçı değerlerinin farkında. Kaçı ailesinin değerleriyle karar verecek. Kaçı doğru karar alacak.   Muhakkak siz de tıpı, hukuku vb. üniversiteyi 1. veya 2. sınıftan terk ederek,  güzel sanatlar, edebiyat vb. başka bir meslek kolundan üniversiteye giren kararlı ve başarılı kişiler tanıyorsunuzdur. Ama aynı cesareti gösteremediğinden veya imkansızlıktan  bu kararı alamamış olan;  başarısız, bıkkın, mutsuz kişiler de tanıyorsunuzdur.   Yaşımız kaç olursa olsun bir an önce değerlerimize karar verelim. İş seçimi, eş seçimi, arkadaş seçimi, tüm bunları doğru değerlerimizle yapalım.

Benim gözlemim o ki, tüm başarılı insanlar, hatta diyebilirim ki tüm büyük liderler, değerlerini tam olarak bilen insanlardır. Yani ne istediğini tam olarak bilen insanlar.

 Örneğin Atatürk; bir ülkenin geleceği mi önemli, yoksa askerlerin hayatı mı sorusuna net bir cevap vermiştir; Ülkenin geleceği. “ ben size ölmeyi emrediyorum” diyen birisi bu kararı çok önceden vermiştir. Pek çok insan, böyle bir kararı, hayatı boyunca düşünse  bile veremez. Atatürk’ün hayatını okuyorum; hiçbir döneminde tereddüde yer yok. Anında ve doğru karar veriyor. Şüphesiz ki Atatürk, değerlerinden sonuna kadar emin birisidir.

      Başarının ve mutluluğun tek bir kapısı ve tek bir anahtarı yok. Ama değerleri belirlemek bir anahtardır ve en az bir kapınızı açar.

      Tüm kapıları açabilmeniz dileğimle…

Ahmet TARAKÇI