|
Kış uykusuna yatan
hayvanlar beslenmezler. Vücut ısılarını ve
hayati fonksiyonlarını (Ör. kalp atışı,
metabolizma hızı) düşürerek enerji
gereksinimlerini azaltırlar. Gereken minimum
enerjiyi de daha önce bedenlerinde depoladıkları
yağları yakarak elde ederler.
İlave Bilgi
Kış Uykusu
Kış uykusu, soğuk
ve kurak mevsimlere karşı koyabilmek için canlı
varlıkların yapısında görülen olayların tümü
olarak tanımlanır.
Bütün canlılar kış uykusuna yatmaz. Ama kış
uykusu kış aylarında, ya da genellikle iklim
koşullarının elverişsiz olduğu dönemlerde,
omurgalı ya da omurgasız ayırımı olmadan birçok
canlıda görülür.
Kış uykusu olayının daha iyi anlaşılabilmesi
için bitkisel çevrimin bilinmesinde yarar
vardır. Sonbaharın bitiminde ağaçlarının
yapraklarını döktüğü ve birkaç ay süresince
çiçek ya da meyve üretmeden, bir anlamda
dinlenme dönemine girdikleri gözlemlenir. Kışın,
yapraklarını dökmeyen ağaçlar da içinde olmak
üzere, bütün ağaçlar yaşamsal etkinliklerin en
aza indiği bir görüntüye bürünürler. Birçok
hayvanın, özellikle de ormanda yaşayan
hayvanların kış uykusuna yatmasına neden olan da
ağaçların bu tür bir uykuya çekilmesi olayıdır.
Bitkilerin yaşamsal etkinliklerini yavaşlatması
hayvanların beslenebilmek için gerekli
yiyecekleri bulamamalarına yol açar.
Kimi kuş türleri de hava koşullarının
kötüleşmesi ve yeterli besinin bulunamaması
yüzünden, kusursuz bir biçimde sıralanmış
sürüler halinde daha sıcak ülkelere göç ederler.
Ama otlarla, tohumlarla, böceklerle beslenen ve
göç etmeyi sağlayacak kanatlara sahip olmayan ya
da iklim koşullarının daha elverişli olduğu
bölgelere yürüyerek ulaşamayan hayvanlar, kışın
gelmesiyle kış uykusuna yatarlar.
Yaz Uykusu
Yaz uykusu, sıcak
ve kurak iklim bölgelerinde yaşayan bazı
hayvanların, zor şartları atlatmak için çok
sıcak yaz günlerini uyku veya uyuşukluk arası
bir dinlenme halinde geçirmesi. Ağustos gibi
aşırı sıcak aylarda tabiata bir sessizlik çöker.
Bu sessizliğin sebebi, yaz uykusuna yatan
hayvanlardan ileri gelir. Birçok hayvanın kış
soğuğundan kaçmak için kış uykusuna
(hibernasyon) yattığı bilinmektedir. Bunun bir
eşi de yazın uzun, sıcak ve kurak ortamından
kaçmak manasına gelen yaz uykusudur. Bazı çöl
salyangozları, aşırı sıcaklarda kabuklarına
çekilip dinlenirler. Kabuklarıyla dışarısı
arasında kalın bir zar tabakası örerek su
kaybını önlerler. Yer kurtları küçük
odacıklarında birbirlerine sarılarak yumak
oluştururlar.
Sıcak bölgelerde yaşayan her hayvan yaz uykusuna
yatmaz. Yaz uykusuna yatanların vücut
fonksiyonları çok azalmış bir tempoda devam
eder.
Yaz mevsiminin aşırı sıcak ayları, bazı canlılar
için atlatılması zor günlerdir. Baharda ötüşen
kuşların sesini yaz sıcaklarında duymak hayli
zordur. Tüneklerinde gagalarını açarak
serinlerler. Hayvanların bir kısmı sıcaktan
korunmak için kovuklarına kapanarak enerji
sarfiyatını azaltmaya çalışırlar. Dünyadaki bazı
hayvanlar da kıtlık sebebiyle uzun bir yaz
uykusuna girerler. Bu uykucuların arasında
mikroskobik olanlar da vardır.
Zor şartlar altında yaz uykusuna yatan hayvanlar
arasında; timsahlar, tropik bölgelerde yaşayan
bazı tatlı su balıkları, çamurgolyan balığı,
salyangozlar, kurbağalar sıralanabilir.
Kaynak:
Tübitak Bilim
ve Teknik Dergisi ve Wikipedia |
