|
Yaşlanma aslında doğduğumuz andan itibaren
vücudumuzun programlanmış olan görevlerinden
birisidir. Hormonların karmaşık şekilde
gerçekleşen etkileşimleri tarafından düzenlenir.
Beslenme alışkanlığı (özellikle yağlı besin
tüketimi), metabolizmanın genel işleyişi
(serbest radikallerin oluşumu) ve fazla kilolar
da yaşlanma etkisini hızlandıran etkenlerdir.
Ayrıca DNA
yapısındaki belirli bölgeler de yaşlanmadan
direkt olarak sorumludur. Her hücre bölünmesi
sırasında hücre içerisindeki genetik madde,
kendini yeni hücreye aktarabilmek amacıyla
kopyalar. Işte bu kopyalama esnasında, genlerin
uç noktalarındaki bazı özel bölgeler de
kısalarak yeni hücreye geçer. Dolayısıyla, her
hücre bölünmesinde ve yenilenmesinde bu özel
bölgeler daha da kısalır ve bir süre sonra artık
hücre yenilenmesi gerçekleşemez. Yaşlılarda
yaraların geç iyileşmesi ve dokuların artık
kendini yenileyememesi, bu nedene dayalıdır.
Ayrıca metabolizmada işlevini yitiren ve eskisi
gibi etkinlik sağlayamayan her aşama, yaşlanmayı
hızlandırır. Vücut hücrelerine ve onların
işleyişine zararlı etkisi bulunan her yabancı
madde (alkol, sigara, radyoaktivite ve ağır
metaller gibi çeşitli mutajen maddeler, vs.) hem
direkt olarak hem de bağışıklık sistemini
zayıflatmak suretiyle dolaylı olarak yaşlanmaya
etkilidir. Belirli aşamalarda yapılan
müdahaleler, yaşlanma etkisini yavaşlatabilir,
ancak yaşlanmayı tam olarak önleyebilmek henüz
mümkün değildir.
İlave Bilgi
Her canlının
belirli bir yaşam süresi vardır. Döllenen hücre,
gelişimi tamamlayıp yeni döller verdikten sonra
yaşlanmaya başlar. Yaşlanma sonucu ölüm meydana
gelir. Yaşam uzunluğu türlere göre değişkenlik
gösterir. Ömür ile vücut büyüklüğü arasında
herhangi bir bağlantı bulunamamıştır. Yapıları
benzer olan hayvanların hayat süreleri arasında
büyük farklılıklar olabilir. Bazı hayvanların
yaşam süreleri şöyledir:
|
Canlı |
Yaşam
süresi |
|
Balinalar |
300-400
yıl |
|
Kaplumbağalar |
300-350
yıl |
|
Filler |
70-90 yıl |
|
Atlar |
40-45 yıl |
|
Sığırlar |
20-25 yıl |
|
Köpekler,
Keçiler |
12-15 yıl |
|
Tavşanlar |
5-7 yıl |
|
Sıçanlar |
3 yıl |
|
Tavuklar,
Ördekler |
20 yıl |
|
Atmacalar,
Puhular, Papağanlar |
60-100 yıl |
|
Bazı
sazanlar |
60-80 yıl |
|
Yayınbalığı |
100 yıl |
|
Kraliçe
karınca |
12-30 yıl |
Eklembacaklılarda
ömür gün olarak ölçülürken, birgün sinekleri
denilen sinekler birkaç saat, en fazla bir gün
yaşabilmektedir. Çoğu hayvanın ergini, beslenme
yapmadan sadece üremek için meydana gelir.
Yaşlanmanın nedenini araştıran bilim dalı
Gerontolojidir. Yaşlanan bireylerde meydana
gelen yapısal ve ruhsal bozuklukları,
yaşlanmanın belirtilerini inceleyen bilim dalına
Simptomatoloji denir. Yaşlanma, doğumdan önce
başlar ve belli bir süre sonra hızlanır.
Kaynak:
Tübitak Bilim
ve Teknik Dergisi ve Wikipedia |
