|
Süpernovalar bizim güneşimizden çok farklı oranlarda
'görülebilir ışık', X-ışını, gama ışını ve
elektrik yüklü parçacık üretir; ayrıca,
patlamanın ilerlemesiyle ve süpernova
patlamasıyla dışarı fırlayan maddelerin (ejecta)
uzayda yayılmasıyla, zaman içinde bu
yayılımların miktarı değişir. Dahası,
süpernova'lar çeşit çeşittir, parlaklıkları da
buna göre değişiklik gösterir. Sonuç olarak, bu
sorunun tek bir yanıtı yoktur. Ancak, eğer
sadece patlamanın en parlak bölümündeki görünen
ışığı düşünürsek, bir süpernova'nın Güneşimizle
aynı parlaklıkta görüneceği uzaklığı
hesaplayabiliriz. Bu uzaklık şaşırtıcı ölçüde
küçüktür: İkili bir yıldız sisteminde Güneş
benzeri bir yıldızın ölüm artığı olan bir beyaz
cüce yıldızın, eşinden çaldığı gazın üzerinde
birikmesi sonucu oluşan 1a tipi bir süpernova
için 1 ışık yılı (0.3 parsek) ve Büyük kütleli
yıldızların merkezlerindeki yakıtı tüketmeleri
sonucu oluşan 2. tip bir süpernova içinse, bir
ışıkyılının üçte ikisi. Yani, bir süpernova'nın
görsel parlaklık açısından Güneş'e rakip
olabilmesi için, en yakın normal yıldızdan daha
yakın bir yerde bulunması gerekir.
Bir süpernova'nın yaşam
için ciddi bir tehlike oluşturacağı uzaklığı
belirlemek daha da zordur. Yanıt biraz da hangi
yaşam için kaygı duyduğunuza ve yokoluşun
fotondan mı (görülür ışık, x-ışınları, gama
ışınları), nötrinodan mı yoksa yüksek-hızlı
iyondan mı kaynaklanacağı konusundaki
düşüncenize bağlıdır. Nötrinolarla, iyonların
yaşam için ciddi bir tehdit oluşturacağı uzaklık
30-40 ışıkyılıdır. Insanoğlu için, yaşamın karşı
karşıya kalacağı en ciddi tehlikeyse büyük
olasılıkla 1a tipi süpernova patlamalarıyla
uzaya saçılan nikel-56 gibi radyoaktif
çekirdeklerin bozunmasından kaynaklanan yüksek
enerjili gama ışınlarıdır. Birkaç bin ışık yılı
uzaklıkta olsalar bile, bu tür gama ışınlarından
kaynaklanan radyasyon, Güneş'in en faal
dönemlerinde Yerküre'nin maruz kaldığı Güneş
ışınları dozuna rakip olabilecek güçtedir.
Kaynak:
Tübitak Bilim
ve Teknik Dergisi |
