Programın Amacı
Mütercim Tercümanlık programı İngilizce yazılmış bir metnin başka
bir dile yazılı olarak nasıl çevrileceği (mütercim) ve
İngilizcemdeki bir konuşmanın başka bir dile nasıl çevrileceği
(tercümanlık) konularında eğitim yapar.
Gereken Nitelikler
Dil ve edebiyat başlığı altında toplayabileceğimiz Türk dili ve
edebiyatı, doğu dilleri ve edebiyatları, batı dilleri ve
edebiyatları, eskiçağ dilleri ve kültürleri ve Mütercim Tercümanlık
gibi programlarda başarılı olabilmek için genel akademik yeteneğin
yanı sıra sözel yetenek, güçlü bir bellek ve dikkate sahip olmak
gereklidir. Ayrıca, dil ve edebiyat konularında özellikle eskiçağ
dilleri ve kültürleri ve dilbilim alanlarında eğitim görmek
isteyenlerin bilimsel meraka sahip olmaları, eski eserleri
araştırmaya ilgi duymaları beklenir. Sümeroloji ve Hititoloji gibi
programlar eski uygarlıklara merak duyanların ilgisini çekebilir.
Mütercim tercümanlık programına gireceklerin ise zengin bir genel
kültür yanında gramer ve kompozisyonda başarılı ve geniş bir sözcük
dağarcığına sahip olmaları gerekir. Özellikle tercümanlık çeşitli
tipte insan tanıma olanağı verdiğinden, hareketli bir çalışma
ortamından ve sosyal ilişkilerden zevk alanlar için önerilebilir. Bu
programlarda dersler genellikle kuramsal olarak sürdürülmekte,
öğrenciler fakülte kütüphanelerinde araştırma yapmakta, gerektiğinde
fakültenin dil laboratuarlarından yararlanmaktadırlar.
Mezunların Kazandıkları Unvan ve Yaptıkları İşler
Dil ve edebiyat başlığı altında toplanan bu programlardan mezun
olanlar değişik unvanlarla çalışırlar. Dilbilimci olarak çalışmak
isteyenler, bir dilin yapısını, kaynağını, başka dillerle ilişkisini
araştırır; fonetik, anlam, gramer ilkelerini uygulayarak herhangi
bir dilin gelişmesini inceler; tek sözcüklerin, birleşik
sözcüklerin, eklerin, takıların kaynakları, gelişmeleri, anlam
değişmeleri üzerinde çalışır, dil sistemleri geliştirirler; bir dil
için sözcüklerin çeşitli kullanışlarına göre anlamlarını açıklayan
sözlükler hazırlarlar. Bu kimseler genellikle üniversitelerde görev
alırlar.
Türk dili ve edebiyatı bölümü mezunları kütüphanelerde, arşivlerde,
Kültür Bakanlığında, TRT Kurumunda görev alabilirler, yükseköğretim
kurumlarında "Okutman" olarak çalışabilirler. Öğretmenlik
sertifikası olanlar orta dereceli okullarda "Öğretmen" olabilirler.
Özel yetenekleri olanlar gazete ve dergilerde "Yazarlık",
"Editörlük" yapabilirler.
Latin dili ve edebiyatı ile Yunan dili ve edebiyatı mezunları
müzelerde, epigrafi (yazıt bilim) alanında, kültür ve turizm
faaliyetleri ile ilgili alanlarda, arşivlerde, eski belgelerin
tercüme işlerinde çalışabilirler. Ancak epigrafi ve arşiv alanında
uzman olmak için yurt dışında bir kaç yıllık eğitim görmek
gerekmektedir.
Tercümanın işi iki türlüdür. Birincisi "eşzamanlı tercüme" olup bir
dilde konuşulanları, konuşma devam ederken, aynı zamanda başka bir
dile çevirmedir. Bu tip tercüme uluslararası konferanslarda çok
gereklidir. Elektronik araçların gelişmesi ile bu alanda da
ilerlemeler olmuştur. Tercüman, konferans salonunun arkasında bir
kabinde oturur ve kulaklık ile konuşmacının söylediklerini dinlerken
aynı anda mikrofona, konuşulanların tercümesini söyler. Dinleyiciler
de bunu kulaklıkları ile dinlerler. Eşzamanlı tercümede, tercüman
konuşmacıyı çok dikkatle dinlemek, onun jest ve mimiklerini izlemek
zorundadır. Bu da çok iyi bir lisan bilgisini, dikkatli ve sabırlı
olmayı gerektirir.
İkinci tür tercümede, konuşmasını bitirdikten sonra tercüman
söylenenleri çevirir. Bu tür tercümede her cümle iki defa
söylendiğinden zaman alıcıdır. Bu tercümede de tercüman konuşmacının
söylediklerini hatırda tutmak ve konuşmayı değiştirmeden çevirmek
zorundadır. Mütercim ise bir dille yazılmış bir metni başka bir dile
(Türkçeye) çevirir.
Çalışma Alanları
Eskiçağ dilleri ve kültürleri programları mezunları genellikle
yükseköğretim kurumlarında bilimsel araştırmalar yapabilirler.
Sümeroloji mezunları müze arşivlerinde çivi yazısı uzmanı olarak
görev alabilirler.
Doğu dilleri ve edebiyatı mezunları Sanayi ve Ticaret Bakanlığında,
TRT Kurumunda, elçiliklerde, ithalat ve ihracat şirketlerinde görev
alabilirler. Arap dili ve edebiyatı programını bitirenler Diyanet
İşleri Başkanlığında çalışabilecekleri gibi orta dereceli okullarda
öğretmenlik yapabilirler.
İtalyan dili ve edebiyatı programından mezunlar, İtalyan Lisesi ve
konservatuarlarda öğretmenlik yapabilirler.
Batı dilleri bölümlerini bitirenler yabancı dilde veya Türkçe eğitim
yapan orta dereceli okullarda yabancı dil öğretmeni veya
yükseköğretim kurumlarında okutman olarak görev alabilirler.
Öğretmen olmak isteyen kimseler için bu bölümlerde dil öğretimi
konusunda ayrı ders programları düzenlenmiştir.
Batı dilleri programından mezun olanlar TRT Kurumunda, Dış İşleri
Bakanlığında, elçiliklerde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığında, turizm
acentelerinde ve ticari şirketlerde mütercim-tercüman olarak
çalışabilirler.
Batı ve doğu dilleri ve edebiyatları programını bitirenlerin iş
bulma olanakları, dilini öğrendikleri ülke ile ülkemiz arasındaki
kültürel ve ticari ilişkilere bağlı olarak değişmektedir. Genel
olarak mezunlar Sanayi ve Ticaret Bakanlığında, elçiliklerde iş
bulma olanağına sahiptirler. |
