TANIM
Ülke içinde ve dışında otobüsle seyahat etmek isteyen insanları
rahat ve güvenli bir şekilde istedikleri yere götüren kişidir.
GÖREVLER
- Otobüs hareket etmeden önce firma yetkililerinden yolcuların
listesini
alır,
- Listedeki yolcuların yerlerini alıp almadıklarını kontrol eder ve
ettirir,
- Otobüsü trafik kurallarına uyarak sürer,
- Belirli yerlerde yolcuların ve eşyaların indirilmesini sağlar,
- Otobüsün bakımını düzenli olarak yapar ve yaptırır,
- Otobüste görev yapan diğer kişilerin çalışmalarını denetler,
aralarında
eşgüdümü sağlar,
- Gerektiğinde ilkyardım hizmeti verir.
KULLANILAN ALET VE MALZEMELER
- Sürücü belgesi (E sınıfı),
- Ticari taşıt kullanma belgesi (T4),
- Çeşitli modellerde otobüs,
- Araba için gerekli teknik donanım,
- Yolcu listesi, çalışma çizelgesi.
MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER
Otobüs şoförü olmak isteyenlerin;
- Bedence sağlam ve dayanıklı,
- Göz, el ve ayaklarını eşgüdümle kullanabilen,
- Görme ve işitme duyuları keskin,
- Belli bir anda birçok şeyi algılayabilen,
- Uyarıcılara hemen tepki verebilen, soğukkanlı, refleksleri güçlü,
- Renkleri ayırt edebilen,
- Sorumluluk sahibi, dikkatli,
- Gece yolculuk yapabilen, uyku düzensizliğine ve uykusuzluğa
dayanıklı,
kimseler olmaları gerekir.
ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI
Otobüs şoförleri sürekli oturarak ve her uyarıcıya dikkat ederek
çalışmak zorundadırlar. Görevlerini yaparken hiçbir şekilde
başkaları ile konuşmamaları gerekir. Devamlı seyahat eden otobüs
şoförlerinin düzenli yaşamları olmadığı söylenebilir. Ülkemizde
yolların bakımsız ve trafik işaretlerinin yetersiz olması
dolayısıyla trafik kazalarının fazlalığı bu mesleği, bir ölçüde,
tehlikeli hale getirmektedir.
ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA OLANAKLARI
Otobüs şoförleri;
- Ülkelerarası veya şehirlerarası otobüs işleten firmalarda, kamu
sektöründe(servis araçları,belediye otobüsleri) ve turizm
işletmelerinde ücret karşılığı,
- Kendi otobüsleri ile, bir otobüs işletmesine bağlı olarak
çalışabilirler.
Yüksekokul mezunu şoförler, bu alanda yetişmiş ilk elemanlar
olacaklarından, iş bulma konusunda zorluk çekmeyecekleri
söylenebilir. Turizm geliştikçe, başarılı otobüs şoförlerine duyulan
ihtiyaç da artmaktadır.
Meslek elemanları ayrıca;
- Özel sürücü kurslarında eğitici olarak görev yapabilir,
- Servis taşımacılığı şirketi kurabilir veya bu şirketlerde şoför
olarak
görev yapabilirler.
MESLEK EĞİTİMİNİN VERİLDİĞİ YERLER
Meslek eğitimi, üniversitelere bağlı meslek yüksekokullarının
”Karayolu Taşımacılığı”“Otobüs Şoförü(Kaptan) bölümlerinde
verilmekte iken, bu bölüm adının “Turizm ve Seyahat İşletmeciliği”
olarak değişmesi nedeniyle,”Karayolu Taşımacılığı” adıyla artık
öğrenci alınmamaktadır. Bu nedenle Meslek Eğitimi bölümünde bulunan
bilgiler ”Karayolu Taşımacılığı” bölümü eğitiminin verildiği
zamandaki araştırılan bilgileri kapsamaktadır.
- MEB’ ye bağlı, illerde ve ilçelerde bulunan bazı sürücü
kurslarında,
- 507 Sayılı kanun gereğince kurulmuş bulunan, şoförler ve
otomobilciler, dolmuş veya otobüsçüler ihtisas odalarınca düzenlenen
ticari taşıt kullanma eğitimi kurslarında, Dumlupınar Üniversitesi,
Kütahya MYO, Karayolu Taşımacılığı Bölümü ile, -Cumhuriyet
Üniversitesi (Sivas), Akmaddeni Meslek Yüksekokulu, “Otobüs
Şoförlüğü (Kaptanlık)” programlarında verilmektedir.
MESLEK EĞİTİMİNE GİRİŞ KOŞULLARI
Özel sürücü kurslarında meslek eğitimi alabilmek için; en az ilkokul
mezunu olmak ve 23 yaşından gün almış olmak gerekmektedir.
Ticari taşıt kullanma belgesi (T4) alabilmek için 507 Sayılı kanuna
tabi ilgili ihtisas odasının üyesi ya da 5590 Sayılı kanuna tabi
sanayi ve ticaret odalarının üyesi olmak veya üyelerin yanında
çalışıyor olmak gerekmektedir.”Otobüs Şoförlüğü (Kaptanlık)” ön
lisans programına girebilmek için,Lise veya dengi okul mezunu
olmak,Merkezi sistemle yapılan Öğrenci Seçme Sınavı’nda(ÖSS),
yeterli “EŞİT AĞIRLIK (EA)” puan almak gerekmektedir. Ayrıca: Erkek
ve TC vatandaşı olmak, Boyu en az 1,65 m. den kısa olmamak , boy
uzunluğunun cm olarak ifade edilen değerin son iki rakamından en çok
5 fazla , 15 noksan kilo ağırlıkta olmak, Dilinde kekemelik,
pelteklik, tutukluk olmamak, Sürücü belgesi almaya engel sağlık
sorunu olmadığını, sağlık raporu ile kanıtlamak, Kayıt tarihinde 20
yaşını tamamlamış olmak gerekmektedir.
EĞİTİMİN SÜRESİ VE İÇERİĞİ
Yüksek öğretim programında mesleğin eğitim süresi 2 yıldır. Eğitim
süresince; Beden Eğitimi, Türk Dili, Yabancı Dil, Matematik, Fizik
gibi genel dersler ile Genel Trafik Bilgisi, İlk Yardım ve Sağlık
Bilgisi, Davranış Bilimleri, İleri Sürücülük Teknikleri,
Meteoroloji, Sigorta ve Taşımacılık Hukuku, Uygulamalı Sürücü
Eğitimi, Sürüş Psikolojisi dersleri okutulmaktadır.Özel sürücü
kurslarında meslek eğitiminin süresi 2 aydır. Bu sürenin yaklaşık 5
haftalık kısmında Trafik, Motor,İlk Yardım dersleri teorik olarak
öğretilmekte, kalan 3 haftada ise uygulamalı olarak otobüs
kullanılması öğretilmektedir.Ticari taşıt kullanma eğitiminin süresi
50 saattir. Bu süre içinde Trafik mevzuatı ve kuralları, ilkyardım,
çevre, taşıt bakımı ve işletme bilgisi, halkla ilişkiler gibi
dersler verilmektedir.
MESLEKTE İLERLEME
Kişi başarısını kanıtladıkça daha büyük firmalarda görev
alabilirler. Ayrıca ileri derecede sürüş teknikleri uzmanı olarak
eğitim faaliyetlerine katılabilir.
“Otobüs Şoförlüğü (Kaptanlık)” ön lisans programını başarı ile
bitirenler, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı
oldukları takdirde, Seyahat İşletmeciliği, Turizm İşletmeciliği,
Turist Rehberliği, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik, Seyahat
İşletmeciliği ve Turizm Rehberliği Öğretmenliği lisans programlarına
dikey geçiş yapabilirler.
BENZER MESLEKLER
- Diğer şoförlükler (otomobil, minibüs, kamyon şoförlükleri),
- Gemi kaptanlığı,
- Pilotluk.
BURS, KREDİ VE ÜCRET DURUMU
Özel sürücü ve ticari taşıt kullanma belgesi eğitimi kurslarında,
meslek eğitimi süresince bir kazanç olmayıp, kurs ücret karşılığı
verilmektedir. otobüs şoförlüğü (kaptan) programında okuyan
öğrenciler eğitim süresince, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar
Kurumu’nun; öğrenim kredisi, harç kredisi ve yurt imkanlarından
yararlanabilir, ayrıca kamu ve özel, kurum ve kuruluşların, burs ve
yurt imkanlarından yararlanabilirler.
Otobüs şoförlerinin kazançları bağlı oldukları firmanın büyüklüğüne,
seferlerin yurtiçinde veya yurtdışında olmasına göre değişmektedir.
Başlangıç ücret asgari ücret düzeyinden başlayabilmekte, şoförün
başarısına, yabancı dil bilgisine ve yurtdışında uzak yollarda görev
yapabilmesine bağlı olarak yükselmektedir.
DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN BAŞVURULABİLECEK YERLER
- İlgili Eğitim Kurumları,
- Özel Sürücü Kursları,
- Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Ankara Meslek Danışma Merkezi,
- Bünyesinde Meslek Danışma Merkezi bulunan Türkiye İş Kurumu İl ve
Şube Müdürlükleri |
