| |
|
| Bitkiler dondan nasıl korunurlar? |
| Bazı bitkiler, donun etkisiyle ölmeden önce toprağa tohumlarını bırakırlar. Bazıları ise, yapraklarını toprağa yatar
şekilde uzatarak, Daradaki ısıdan faydalanırlar. Menekşe örneğinde olduğu gibi... Mersin ağacı ve süpürgeotunun
üst tarafı ölürken, dipteki gövde canlı kalır ve baharda filiz sürer. Patates gibi yumrudan büyüyen bitkiler, soğanlı
bitkiler ve köklü bitkiler ise, bu kısımlarını toprağın altında koruyarak kendilerini bahara saklarlar. Narenciye
yetişen bölgelerde, petrolle çalışan ısıtıcıların ve ağaçlara don çökmesini önlemek amacıyla hava akımı veren
pervanelerin kullanıldığı görülmektedir.
|
| Bazı bitkiler kar olduğu halde nasıl çiçek açabilir? |
| Kar yağdığı halde çiçek açabilen bitkilerden biri Kardelenin, bu denli soğukta canlanmasına neden, soğanıdır.
Kardelen Soğanı, donun ulaşamayacağı kadar toprağın derinliğinde olduğundan, oradaki sıcaklıktan faydalanarak,
havanın birazcık ısınmasıyla birlikte filiz sürer. Kardelen'in yüksekliği, 10-20 santimetre arasında olup, her taç
yaprağının ucunda küçük, yeşil bir nokta vardır. Bu bitkiye, çimenlik yerlerde, akarsu yataklarında ve ormanlarda
rastlanır.
|
| Dolu nasıl oluşur? |
| Bazı meteorolojistler, dolunun, 1000-2000 metre yükselen bir sıcak hava akımı ile, inmekte olan soğuk hava
akımının karşılaşması sonucu oluştuğunu düşünüyorlar. Sıcak hava akımının böyle birden ısı kaybetmesi,
içindeki nemli havanın donarak, doluyu oluşturan buz tanelerine dönüşmesine yol açar. Bu istemin pek çok
kez tekrarlanması sonucu ise, bildiğimiz dolu taneleri oluşur. Diğer bazı meteorolojisiler ise dolunun,
havadaki bazı elektriksel oluşumlardan kaynaklandığını savunuyorlar.
|
| Isırgan otu nasıl yakar? |
| Bazı ısırgan otları, ellenince, bunların üzerinde bulunan keskin kılları bırakırlar. Deriye yapışan bu kıllarda bulunanve formlk asit dediğimiz bir tür yakıcı sıvı, elimizin yanmasına yol açar. Bu sistem, bitkiyi yenmekten korumayı
amaçlar.
|
| Radar nasıl çalışır? |
| Sesimizin yankısını hemen hepimiz duymuşuzdur. Bu yankıya neden, tıpkı atılan bir lastik topun geri gelmesi
gibi, bir engelle karşılaşan ses dalgalarının da geri dönmesidir. Güçlü bir verici istasyondan çıkan radyo dalgaları
da aynı şekilde uzaktaki bir alıcı istasyona nakledilir. Bu, radyo dalgasının hızını bildiğimiz sürece, engelin yerini,dalgaların ona ulaşma süresini ölçerek bulabiliriz.
İşte radar da aynı yönteme göre çalışır. Radar, hava alanların da , askeri silah merkezlerinde, uzay merkezlerinde
ve otomatik seyir amacıyla uçuculukta kullanılmaktadır. Daha basitleştirilmiş radarlar ise, fazla hız yapan
araçların tespiti için trafik polislerince kullanılır.
|
| Yüksek Gerilim Hatları Neden Vızıldar? |
| Yüksek gerilim taşıyan elektrik telleri devamlı bir vızıldama sesi çıkarırlar. Bunun sebebi nedir sizce?
Bunun sebebi sadece manyetik kuvvettir. Üzerinden akım geçen herhangi bir tel de manyetik alan oluşturabilir...
Bu meseleyi açıklamak için sadece üstte belirtilen olay yetmez; bunun yanında bir kaç kanununu da açıklamak
gerekir:
1- Bir telden elektrik akımı geçerse bu tel etrafında dairesel bir manyetik alan oluşturur.
2- Üstünden elektrik akımı geçen bir tel bir manyetik alana maruz bırakılırsa tele manyetik bir kuvvet etki eder.
3- Yüksek gerilim hatları 20-30,000 Volt arası bir enerji taşıyabilir.
4- Şehir şebekelerimizde kullandığımız akım alternatif yani değişken akımdır.
5- Bir cismin üstüne değişken bir kuvvet etki ediyorsa o cisim salınım yapar.
İşte bu beş fiziksel gerçek birleşip manyetik alan oluşturur.
Yüksek gerilim hatları bildiğiniz gibi üstünden akım geçen 2 telden oluşur. İşte bu teller birbirlerinin üstünde
manyetik alan oluştururlar (1. kanun). 2. Kanuna göre de bu manyetik alanlar tellere manyetik bir kuvvetin
etki etmesine sebep olur. Geçen akım alternatif yani değişken olduğundan (4. kanun) bu kuvvet de akımla
beraber devamlı değişir. 5. Kanunumuza göre de bu değişken kuvvet tellerin bir salınım yapmasına sebep olur.
İşte bizim duyduğumuz vızıltı tellerin salınımından gelen vızıltıdır.
Peki şehir içindeki elektrik telleri niye böyle vızıldamaz derseniz, o zaman 3. kanun işin içine girer. Şehirdeki
hatlarda 220 veya 380 volt'luk bir enerji vardır. Tabii bu yüzden oluşan kuvvet azdır ve teli sallamaya yetmez.
Bu yüzden de bu vızıltı sesi şehir içindeki kablolardan duyulmaz.
|
| Uzay Gemileri Uzayda Nasıl Hareket Eder? |
| Uzayda hava yoktur. Bu yüzden uzay araçları normal taşıtlar gibi sürtünmeyi kullanarak hareket etme imkanına
sahip değildirler. Bunun yerine momentumun korunumunu kullanırlar!...Peki nedir momentum?!
Momentum bir cismin hızı ile kütlesinin çarpımıdır. Bu sayının önemi ise ne olursa olsun (dışarıdan bir kuvvet
etki etmedikçe!) sabit kalmak zorunda olmasıdır!... Böyle olunca da mesela bir sistemin kütlesi değiştiğinde hızı
da değişmek zorunda kalır momentumu korumak için. Bir örnekle meseleyi daha da küçük lokmalara bölelim ki
yutulması kolay olsun: Buz patenini hepiniz seyretmişsinizdir. Çiftlerde erkek, eşini ittiğinde kız kendinden
uzaklaşırken kendi de geriye doğru hareket eder. İşte bilim adamları düşünmüşler taşınmışlar ve uzay araçlarını
bu şekilde tasarlamışlar. Yakıt tankında yakılan sıvı yakıt yüksek hızla ve devamlı olarak dışarı püskürtülür!
Bu da uzay aracına ileriye doğru bir hız kazandırır. Ayrıca uzay araçları belli bir hıza ulaştıktan sonra o hızla
hızlarına devam etmek için devamlı yakıt kullanmalarına da gerek yoktur. Çünkü uzayda hava, dolayısı ile
sürtünme olmadığından hızınızı bir gezegenin çekim alanına girene kadar problemsizce koruyabilirsiniz.
Bu yüzden uzay uçuşlarında azami yakıt tasarrufu için gezegenlerin çekim kuvvetleri kullanılır. Mesela şu anda
hala plan safhasında olan Mars'a insanlı yolculuk için Jüpiter'in çekim kuvveti kullanılması hesaplanıyor!!..
|
<<
Önceki Sayfa
|
|
|
|
|
